DEPARTEMENT 4 : Zonnefysica
SIDC - Een Europees ruimteweercentrum
Waarnemingen in wit licht van de fotosfeer van de zon geven een eenvoudige maar belangrijke manier om de zonneactiviteit te karakteriseren. De 11-jaarlijkse cyclus van zonneactiviteit is de meest in het oog springende bron van veranderlijkheid van de zon. Het bestaan van deze cyclus is reeds eeuwenlang bekend vanwege de waarnemingen van zonnevlekken op het oppervlak van de Zon.
De zonnevlekkenindex is de oudste zonne-index waarmee de zonneactiviteit gemeten wordt en wordt gebruikt voor vele studies van het cyclisch gedrag van de Zon.
Om deze reden heeft de internationale wetenschappelijke gemeenschap, bij monde van de International Council of Scientific Unions (ICSU), herhaaldelijk het grote belang van deze index bevestigd, en heeft zij de berekening ervan toevertrouwd aan een permanent servicecentrum gespecialiseerd in toezicht op de Zon en voorspelling van de zonneactiviteit, namelijk het SIDC van de Koninklijke Sterrenwacht van België.
In het SIDC wordt sinds 1981 het Internationaal Zonnevlekkengetal op statistische wijze bepaald op basis van gegevens die worden doorgestuurd vanuit een wereldwijd netwerk van ongeveer 80 waarnemingsstations bestaande uit zowel amateurs als professionele waarnemers.
Zonnevlekken vormen niet de enige manifestatie van de zonnecyclus. Gedurende het maximum van de zonneactiviteit produceert de Zon een groot aantal energierijke uitbarstingen zoals zonnevlammen. Deze laatste veroorzaken intense elektromagnetische straling en hoogenergetische deeltjes, en kunnen gepaard gaan met grote uitstoten van plasma uit de corona van de zon die coronale massa-uitstoten (coronal mass ejections, CMEs) genoemd worden. Deze hebben het potentieel om zware schade te veroorzaken aan menselijke technologie in de ruimte en op aarde en kunnen ook communicatiesystemen verstoren.
De verhoogde toevloed van hoogenergetische deeltjes bijvoorbeeld is nefast voor satellieten in een baan om de aarde en stellen passagiers en bemanningen van vliegtuigen bloot aan een verhoogde dosis straling.
Verstoringen in de zonnewind interageren met de magnetosfeer van de Aarde, en veroorzaken geomagnetische stormen die o.a. GPS-signalen verstoren. Al deze effecten zijn onderdelen van wat algemeen het ‘ruimteweer’ genoemd wordt.
Het SIDC helpt gebruikers om de nefaste invloed van ruimteweer op menselijke activiteiten te beperken.
Naast de opvolging op lange termijn van de activiteitscyclus van de zon met behulp van het Internationaal Zonnevlekkengetal, heeft het SIDC sinds 1 januari 2000 ook de taak om voorspellingen op korte termijn (3 dagen) te maken van de zonneactiviteit en de invloed daarvan op de aarde en haar omgeving in de ruimte.
Het SIDC voert deze taak uit als een van de Lokale Waarschuwingscentra van de International Space Environment Service (ISES).
Sitemap